H PARAMETRINING MAVSUMIY O‘ZGARISHINI INOBATGA OLIB, MAYDANAK UCHUN INTEGRAL SUV MIQDORINI BAHOLASH
##submission.downloads##
Ushbu maqola Maydanak astronomik kuzatuv hududi uchun integral suv miqdori (ISM) ning yillik va fasliy o‘zgarishlarini ERA5 reanaliz ma’lumotlari asosida tahlil qilishga bag‘ishlangan. Tadqiqotda ISM vertikal taqsimotini tavsiflovchi ko‘lam balandligi (H) ning fasliy o‘zgarishlari inobatga olingan holda balandlikka moslashtirish usuli qo‘llanildi. Mazkur metodika yordamida 2016–
2018 yillar uchun ISM qiymatlari fasliy H o‘zgarishlariga qisqa muddatli va 2016–2025 yillar oralig‘idagi uzoq muddatli dinamikasi o‘rganildi, hamda grafik tahlillar orqali tasdiqlandi. Olingan natijalar Maydanak rasadxonasida astronomik kuzatuvlar sifatini baholash va atmosferaning ISM bilan bog‘liq cheklovlarini aniqlash imkonini beradi. Shu bilan birga, ushbu yondashuv
boshqa tog‘li hududlardagi astronomik observatoriyalar uchun ham qo‘llanilishi mumkin bo‘lib, ularning kuzatuv samaradorligini oshirishga xizmat qiladi.
1. Tillayev Y., Xurramov I. Maydanak observatoriyasida ERA5 ma‘lumotlari asosida integral suv miqdorini baholash. O‘zMU
xabarlari. 2025
2. Yusufjon Tillayev. Atmospheric parameters affecting astronomical observations at the Maidanak Observatory . 2024, SPIE,
13098, 130982A
3. Rajabov Y., Tillayev Y.Maydanak observatoriyasi atmosferasidagi integral suv miqdori variatsiyalarini GPS-meteorologiya
usuli orqali tadqiq qilish RIAK-XII. 2019
4. Artem Yu. Shikhovtsev, Pavel G. Kovadlo, Vladimir B. Khaikin and Alexander V. Kiselev. Precipitable Water Vapor and
Fractional Clear Sky Statistics within the Big Telescope Alt-Azimuthal Region. Remote Sens. 2022, 14, 6221
5. Bevis, M., et al. (1992). GPS Meteorology: Remote sensing of atmospheric water vapor using the Global Positioning System.
Journal of Geophysical Research: Atmospheres, 97(D14), 15787–15801.
6. Maohua Ding, Yunxiang Zhang, Zishen Li, and Jinjun Liu. Developments of Empirical Models for Vertical Adjustment of
Precipitable Water Vapor Measured by GNSS. Remote Sensing, 2025, 17(3), 512
7. Azimov A. M., Tillayev Y.A., Hafizov A. R. and Tillayeva N. Y. Long-term Statistics of Meteorological Data at the
Maidanak Astronomical Observatory. 2025, IOPscience
8. Tillayev Y., Azimov A., Hafizov A. Astronomical Seeing at Maidanak Observatory during the year 2018. Galaxies 2021, 9,
38. [Google Scholar] [CrossRef]
9. Tillayev Y., Azimov A., Ehgamberdiev S., Ilyasov S. Astronomical Seeing and Meteorological Parameters at Maidanak
Observatory. Atmosphere 2023, 14, 199. https://doi.org/10.3390/atmos14020199
Mulkiiyat (c) 2026 «O‘zMU XABARLARI»

Ushbu ish quyidagi litsenziya asosida ruxsatlangan Kreativ Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International litsenziyasi asosida bu ish ruxsatlangan..


.jpg)

.png)






