Ijtimoiy-gumanitar fanlar

TABIIY TILNI QAYTA ISHLASH (NLP) SOHASINING SHAKLLANISHI VA RIVOJLANISH BOSQICHLAR

NLP tarixi, mashina tarjimasi, klassik modellar, statistik modellar, chuqur o‘rganish, word embedding, seq2seq, attention mexanizmi, Transformer, oldindan o‘rgatilgan til modellari.

Mualliflar

Ushbu maqolada tabiiy tilni qayta ishlash sohasining shakllanishi va rivojlanish bosqichlari tizimli ravishda tahlil qilinadi.
Tadqiqotda NLP tarixining asosiy evolyutsion davrlari, qoidalarga assolangan va grammatik yondashuvlar, semantik modellar,
statistik usullar hamda chuqur o‘rganish va katta oldindan o‘rgatilgan til modellari bosqichlari ilmiy manbalar asosida yoritiladi.
Adabiyotlar sharhi jarayonida mashina tarjimasining dastlabki g‘oyalari, kontseptual ontologiyalar, korpusga asoslangan statistik
modellar va zamonaviy neyron arxitekturalarning shakllanishi ketma-ketlikda tahlil qilinadi. Shuningdek, attention mexanizmi,
Transformer arxitekturasi va transfer learning yondashuvlarining NLP rivojiga qo‘shgan hissasi ko‘rsatib beriladi. O‘tkazilgan
tahlil zamonaviy NLP tizimlarining nazariy va metodologik asoslarini aniqlash hamda kam resursli tillar, xususan o‘zbek tili uchun
samarali avtomatik matn tahlili modellarini ishlab chiqishda muhim ilmiy asos bo‘lib xizmat qiladi.