OROL DENGIZI QURIGAN TUBI TUPROQ-GRUNTLARIDA ZAHARLI TUZLARNING TARQALISHI VA EKOLOGIK-MELIORATIV BAHOSI
##submission.downloads##
Ushbu maqolada Orol dengizi qurigan tubida shakllangan tuproq-gruntlarning ekologik-meliorativ holati hamda ularda zaharli
tuzlarning tarqalish qonuniyatlari tahlil qilingan. Olib borilgan dala tadqiqotlari jarayonida tuproq kesmalari tavsiflanib, genetik
qatlamlar bo‘yicha namunalari olindi hamda 1:200 000 masshtabdagi “Orol dengizi qurigan tubi tuproq-gruntlarida zaharli
tuzlarning tarqalishi xaritasi” tuzildi. Olingan natijalarga ko‘ra, tadqiq etilgan 4,26 mln gektar maydon zaharli tuzlar miqdoriga
qarab kuchsiz, o‘rtacha, kuchli va juda yuqori darajada sho‘rlangan hududlarga ajratildi. Hududning 41,5 % qismi kuchli va juda
kuchli sho‘rlanish darajasiga ega ekanligi aniqlandi. Shuningdek, sho‘rlanish jarayonlari tuproqning mexanik tarkibi,
gidrogeologik sharoit va kuchli bug‘lanish jarayonlari bilan chambarchas bog‘liqligi ko‘rsatildi. Tadqiqot natijalari asosida
qurigan tub hududlarini ekologik-funksional zonalarga ajratish, galofit o‘simliklarni rivojlantirish, ihota saksovulzorlarini barpo
etish hamda yaylovlardan ilmiy asoslangan tarzda foydalanish bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqildi.
1. Rafikov V.A. Sostoyanie Aralskogo morya i Priaralya do 2020 goda // 2014. Tashkent. –S.112
2. Rafikov V., Mamadganova G. The forecast of changes of hierological and hidrochemical conditions of Aral sea // Editorial
office for Journal of Geodesy and Geodynamics. – China, 2014 - vol. №2 pp. 16 - 23.
3. Жоллибеков Б. Почвенный покров обсохшего дна южной части Аралского моря. Ж. Почвоведениэ, 1987, №12
4. Abduvaxob Ismonov, Alijon Dusaliev, Nazimkhon Kalandarov, Uktamkhon Mamajanova and Gulnoza Kattaeva. Profile of
desert sandy soils formed in the Aral Sea dried-up seabed // E3S Web of Conferences 486, 04010 (2024)
5. Ismonov A., Qalandarov N., Mamajanova O‘. Orol dengizining shakllanishi tarixi, litologik tuzilishi va relefi //
Tuproqshunoslik va agrokimyo jurnali №1/2025 Toshkent. 10-17 betlar.
6. Хюфлер Ф., Новиский З. 2003. Зелёный щит осушенного дна Арала. Ташкент. –С. 7
7. Liangliang Jiang, Guli·Jiapaer , Anming Bao, Ye Yuan , Guoxiong Zheng , Hao Guo, Tao Yu, The effects of water stress
on croplands in the Aral Sea basin, Journal of Cleaner Production, 1 May 2020 – T.254 –C.
Mulkiiyat (c) 2026 «O‘zMU XABARLARI»
Ushbu ish quyidagi litsenziya asosida ruxsatlangan Kreativ Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International litsenziyasi asosida bu ish ruxsatlangan..
.jpg)
.png)
