KACHIMSIMON YETMAKNING DORIVORLIK XUSUSIYATLARI VA ETNOBOTANIK TAVSIFI (JIZZAX VILOYATI MISOLIDA)
##submission.downloads##
Mazkur maqolada kachimsimon yetmak – Allochrusa gypsophiloides (Regel) Schischk. turining botanik tavsifi, dorivorlik
xususiyatlari va etnobotanik ahamiyati tahlil qilindi. O‘simlikning biologik faol moddalarga boyligi va xalq tabobatida
qo‘llanilishi yoritilgan. Tadqiqotda turning Jizzax viloyatidagi tarqalishi va ekologik sharoitlari ko‘rib chiqildi. Shuningdek,
tabiiy populyatsiyalariga salbiy ta’sir etuvchi antropogen omillar aniqlandi. Natijalar ushbu turning dorivor resurs sifatida muhim
ekanini ko‘rsatadi. Shu bilan birga, uni muhofaza qilish va oqilona foydalanish zarurligi asoslab berildi.
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 10-apreldagi PQ-4670-son qarori. Yovvoyi holda o‘suvchi dorivor o‘simliklarni
muhofaza qilish, madaniy holda yetishtirish, qayta ishlash va mavjud resurslardan oqilona foydalanish chora-tadbirlari to‘g‘risida.
2. O‘zbekiston Respublikasi Qizil kitobi. O‘zbekiston Respublikasi Qizil kitobi. I jild: O‘simliklar. – Toshkent: Chinor ENK, 2019.
3. Olimjon Xojimatov, Haydarov X.Q., Xamrayeva D.T., Imomova D.A., Xujanov A.N. O‘zbekiston dorivor o‘simliklar atlasi: o‘quv
qo‘llanma. – Samarqand: SamDU nashriyoti, 2021.
4. Berdiyev E.T., Hakimova M.X., Maxmudova G.B. O‘rmon dorivor o‘simliklari: o‘quv qo‘llanma. – Toshkent: Sano-standart, 2016.
5. Karshibayev X.K., Maxkamov T.X. Dorivor o‘simliklar biologiyasi va ekologiyasi: darslik. – Guliston: Ziyo nashr-matbaa, 2022.
6. Gary J Martin. Ethnobotany: A Methods Manual. – London: Chapman & Hall, 1995.
7. Michael J Balick, Paul Alan Cox. Plants, People, and Culture: The Science of Ethnobotany. – 2nd ed. – Boca Raton: CRC Press, 2021.
8. Khojimatov O.K., Gafforov Y., Bussmann R.W. (eds.). Ethnobiology of Uzbekistan. – Cham: Springer, 2023. DOI: 10.1007/978-3-031-
23031-8.
9. Mursaliyeva V.K., Sarsenbek B.T., Dzhakibaeva G.T., Mukhanov T.M., Mammadov R. Total Content of Saponins, Phenols and
Flavonoids and Antioxidant and Antimicrobial Activity of In Vitro Culture of Allochrusa gypsophiloides (Regel) Schischk Compared to
Wild Plants // Plants. – 2023. – Vol. 12, No. 20. – Art. 3521.
10. Mamadalieva R., Akramov D., Ovidi E., Tiezzi A., Nahar L., Sarker S.D. The Genus Allochrusa: A Comprehensive Review of Botany,
Traditional Uses, Phytochemistry, and Biological Activities // Diversity. – 2023. – Vol. 15, No. 4. – Art. 574.
11. Shakeel A. et al. Saponins, the Unexplored Secondary Metabolites in Plant Defence and Stress Response: Potential Medicinal Value and
Agricultural Application // Plants. – 2025. – Vol. 14, No. 6. – Art. 861.
12. Olimjon Xojimatov. Jizzax viloyatida dorivor o‘simliklarning xalq tabobati va urf-odatlarda ishlatilishi // Jizzax davlat universiteti ilmiy
maqolalar to‘plami. – 2012. – № 3(1). – B. 45–52.
13. Putieva Z.M., Mzhel’skaya L.G., Gorovits T.T., Kondratenko E.S., Abubakirov N.K. Triterpene glycosides of Acanthophyllum
gypsophiloides. III. Structure of the O-glycosidic carbohydrate chain of acanthophyllosides B and C // Chemical Natural Compounds. –
1975. – Vol. 11. – P. 188–192.
14. Mamadalieva R. et al. UHPLC-MS characterisation of Allochrusa gypsophiloides // Natural Product Research. – 2024. – DOI:
10.1080/14786419.2023.2260068.
15. Mamadalieva R. et al. Chemical profiling and biological activities of Allochrusa gypsophiloides // Natural Product Research. – 2025. –
DOI: 10.1080/14786419.2024.2358525.
16. Khamraeva D.T. et al. Acanthophyllum gypsophiloides Regel // Ethnobotany of the Mountain Regions of Central Asia. – Cham: Springer,
2023. – DOI: 10.1007/978-3-031-23031-8_3.
17. Putieva Z.M. et al. Triterpene glycosides of Acanthophyllum gypsophiloides (series of papers) // Chemical Natural Compounds. – 1970–
1979.
18. Planta-medica.uz (elektron manba).
19. Ethnobotany.uz (elektron manba).
Mulkiiyat (c) 2026 «O‘zMU XABARLARI»

Ushbu ish quyidagi litsenziya asosida ruxsatlangan Kreativ Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International litsenziyasi asosida bu ish ruxsatlangan..




.jpg)

.png)




