OʻZBEK TILIDAGI IMLO XATOLARINING LINGVISTIK TAHLILI (FONETIK, MORFOLOGIK, KLAVIATURA XATOLARI VA BOSHQALAR)
##submission.downloads##
Maqolada oʻzbek tilidagi imlo xatolari kelib chiqish manbalariga koʻra lingvistik tahlil qilinadi: fonetik, morfologik, grafik (klaviatura), orfografik, leksik-semantik hamda lotin-kirill konvertatsiyasi bilan bogʻliq xatolar koʻrib chiqiladi. Har bir guruh uchun xarakterli misollar, kelib chiqish sabablari va avtomatik tuzatish algoritmlariga qoʻyiladigan talablar aniqlanadi. Natijalar imlo xatolarini avtomatik tuzatish tizimlarini ishlab chiqish uchun nazariy asos boʻlib xizmat qiladi.
1. Abduraxmonova N. Kompyuter lingvistikasi (darslik). — Toshkent: Nodirabegim, 2021. — 398 b.
2. Abduraxmonova N. Mashina tarjimasining lingvistik taʼminoti (monografiya). — Toshkent, 2018.
3. Abduraxmonova N. Oʻzbek tili elektron korpusining kompyuter modellari (monografiya). — Toshkent, 2021. — 202 b.
4. Abduraxmonova N., Isroilov J., Matlatipov S. Oʻzbek tili lotin alifbosi uchun klaviatura yoki “unicode” masalasi // Til va adabiyot taʼlimi. — 2019. — № 6.
5. Abdurakhmonova N., Ismailov A., Sayfulleyeva R. MorphUz: Morphological analyzer for the Uzbek language // 2022 7th International Conference on Computer Science and Engineering (UBMK). — IEEE, 2022. — P. 61–66.
6. Agostini A., Usmanov T., Khamdamov U., Abdurakhmonova N., Mamasaidov M. UzWordNet: A lexical-semantic database for the Uzbek language // Proceedings of the 11th Global WordNet Conference (GWC). — 2021. — P. 8–19.
7. Damerau F.J. A technique for computer detection and correction of spelling errors // Communications of the ACM. — 1964. — Vol. 7, No. 3. — P. 171–176.
8. Jurafsky D., Martin J.H. Speech and Language Processing. 3rd ed. — Stanford, 2024. — 600 p.
9. Kukich K. Techniques for automatically correcting words in text // ACM Computing Surveys. — 1992. — Vol. 24, No. 4. — P. 377–439.
10. Levenshtein V.I. Binary codes capable of correcting deletions, insertions, and reversals // Soviet Physics Doklady. — 1966. — Vol. 10. — P. 707–710.
11. Mansurov B., Mansurov A. UzBERT: pretraining a BERT model for Uzbek // arXiv preprint arXiv:2108.09814. — 2021.
12. Mengliev D., Abdurakhmonova N., Hayitbayeva D., Barakhnin V.B. Automating the transition from dialectal to literary forms in Uzbek language texts: an algorithmic perspective // 2023 IEEE XVI International Scientific and Technical Conference (APEIE). — 2023. — P. 1440–1443.
13. Mengliev D., Barakhnin V., Abdurakhmonova N. Development of intellectual web system for morph analyzing of Uzbek words // Applied Sciences. — 2021. — Vol. 11, No. 19. — Art. 9117.
14. Mengliev D., Abdurakhmonova N., Barakhnin V., Ibragimov B. va b. Integrating morphological stemming and syntactic parsing for low-resource Uzbek texts // AIP Conference Proceedings. — 2025. — Vol. 3377, No. 1. — Art. 040003.
15. Norvig P. How to write a spelling corrector [Elektron resurs]. — URL: https://norvig.com/spell-correct.html (murojaat sanasi: 01.04.2026).
16. Oʻzbek tilining imlo lugʻati / Tuzuvchilar: A.Madvaliyev, N.Mahkamov, E.Begmatov. — Toshkent: Akademnashr, 2013. — 480 b.
17. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Mamlakatimizda oʻzbek tilini yanada rivojlantirish va til siyosatini takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2020-yil 20-oktabrdagi PF-6084-son Farmoni.
18. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbek tilining asosiy imlo qoidalarini tasdiqlash haqida” 1995-yil 24-avgustdagi 339-sonli qarori.
19. Salaev U., Kuriyozov E., Matlatipov S., Gomez-Rodriguez C. SimRelUz: similarity and relatedness scores as a semantic evaluation dataset for the Uzbek language. — 2022.
20. Oʻzbek tili elektron korpusi [Elektron resurs]. — URL: https://uzbekcorpus.uz (murojaat sanasi: 01.04.2026).
Mulkiiyat (c) 2026 «O‘zMU XABARLARI»
Ushbu ish quyidagi litsenziya asosida ruxsatlangan Kreativ Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International litsenziyasi asosida bu ish ruxsatlangan..
.jpg)
.png)
