O‘ZBEKISTONDA YASHOVCHI PREPUBERTAT YOSHDAGI SOG‘LOM O‘G‘IL BOLALARDA ICHKI ORGANLAR HAJMIDAGI KONSTITUTSIYAVIY FARQLAR
##submission.downloads##
Ikkala jinsdagi o‘smirlarda somatotip va ichki organlar hajmining o‘zaro bog‘liqligi Rossiya kogortasidagi ko‘ngillilar ishtirokida
intensiv o‘rganilmoqda va O‘zbekiston aholisi orasida deyarli o‘rganilmagan. Ushbu ishning maqsadi ekto-, mezo - va
endomorfik somatotipli balog‘atga yetmagan bolalarda ultratovush tekshiruvi ma'lumotlariga ko‘ra ichki organlarning hajmini
taqqoslashdir. Tadqiqotda 10 yoshdan 12 yoshgacha bo‘lgan 247 o‘smir ishtirok etdi. Ultratovush morfometriyasidan
foydalangan holda Xit-Karter somatotipini va qorin bo‘shlig‘i va qalqonsimon bez organlarining hajmini aniqladik. Taqqoslash
natijasida somatotip va ichki organlarning kattaligi o‘rtasidagi bog‘liqlik aniqlandi. Ektomorf somatotipli sub'ektlarda jigar,
oshqozon osti bezi, taloq va qalqonsimon bezning kattaligi mezo- va endomorfik somatotipga ega bo‘lgan o‘smirlarga qaraganda
kichikroq ekanligi ko‘rsatilgan. Shunday qilib, tananing konstitutsiyaviy xususiyatlariga ichki organlarning ultratovush tekshiruvi
natijalariga ta'sir ko‘rsatadigan omil sifatida e'tibor qaratish mumkin.
1. Клиорин А., Чтецов В. Биологические проблемы учения о конституциях человека. Лениград: «Наука»; 1979; 164.
2. Чаплыгина Е.В., Неласов Н.Ю., Кучиева М.Б. Соматотипологические и региональные закономерности
ультразвуковой анатомии щитовидной железы. Морфология. 2013;143: (3): 050-053.
3. Кучиева М.Б. Вариабельность объема щитовидной железы у лиц различных соматических типов. Журнал
анатомии и гистопатологии 2012; 1: (2(2)): С. 23-27.
4. Волков А.Я., Мусаева О.И., Еркудов В.О., Пуговкин А.П. Морфометрические особенности щитовидной железы у
17-ти летних подростков с разными соматотипами: гендерные различия и взаимосвязь с размерами тела.
Материалы XXIII съезда Физиологического общества имени И.П. Павлова. Воронеж: «Истоки», 2017; 2250-2252.
5. Еркудов В.О., Пуговкин А.П., Волков А.Я., Мусаева О.И., Волков Д.Я., Рогозин С.С., Чистякова М.В., Кочубеев
А.В., Пахомова М.А., Брус Т.В., Забежинский М.М. Сопоставительный анализ взаимоотношений длины тела и
размеров внутренних органов у подростков // Педиатр. - 2021. - Т. 12. - №2. - C. 19-27. doi: 10.17816/PED12219-27
6. Еркудов, В.О., Пуговкин, А.П., Волков, А.Я., Мусаева, О.И., & Живцова, П.А. (2019). Конституционное
разнообразие органов внутренних дел у подростков. Российский вестник перинатологии и педиатрии, 64 (2), 94-99.
7. Еркудов В.О., Пуговкин А.П., Волков А.Я., Мусаева О.И., Лытаев С.А. Гендерные различия размеров внутренних
органов у 17-летних подростков с различными соматотипами // Педиатр. - 2017. - Т. 8. - №5. - C. 67-73.
doi: 10.17816/PED8567-73.
8. Еркудов В.О., Скрипченко Н.В., Заславский Д.В., Пуговкин А.П., Волков А.Я., Мусаева О.И., ... & Кульбах О.С.
(2019). Значение конституциональных факторов в развитии дефицита и избытка массы тела у подростков. Вопросы
практической педиатрии, 14(4), 21-29.
9. Pugovkin A.P., Erkudov V.O., Matchanov A.T., Rozumbetov K.U.U., Dauletov R.K., Esemuratova S.P., & Lytaev, S.A.
(2021). Anthropometric dimensions of the Aral see region (Karakalpakstan, Republic of Uzbekistan) natives may reflect
negative influence of pesticide endocrine disruptor chemicals on the postnatal ontogenesis. Archives of Disease in
Childhood, 106(S2), 11-12.
10. Еркудов В., Пуговкин А., Матчанов А., Нажимов И., & Розумбетов К. (2022). Антропометрические характеристики
юношей-спортсменов, проживающих в Каракалпакстане. Человек. Спорт. Медицина, 22(3), 16-22.
https://doi.org/10.14529/hsm220302 .
11. Еркудов В.О., Заславский Д.В., Пуговкин А.П., Матчанов А.Т., Розумбетов К.У., Даулетов Р.К., Есемуратова С.П.,
Нажимов И.И., Пузырев В.Г. Антропометрические характеристики молодежи Приаралья (Узбекистан) в
зависимости от степени экологического неблагополучия территории // Экология человека. 2020. № 10. С. 45–54.
DOI: 10.33396 / 1728-0869-2020-10-45-54.
12. Rozumbetov KU, Esimbetov AT. Morphofunctional features of the formation of teenagers living in the Republic of
Karakalpakstan. Наука и образование в Каракалпакстане. 2020(3-4):98-103.
13. Carter, JEL and Heath, BH. Somatotyping. Development and Applications. Cambridge, United Kingdom: Cambridge
University Press (Cambridge Studies in Biological Anthropology), 1990. 503pp.
14. Видюков В.И. Определение объема внутренних органов и его диагностическое значение. Медицинский алфавит.
2017; 1: (12(309)): 31-33.
15. Трунин Е.М., Щёголев А.И., Сигуа Б.В., Садыкова Е.В., Захарова А. Особенности топографии желчного пузыря у
женщин с различными типами телосложения и абдоминальным ожирением. Вестник экспериментальной и
клинической хирургии. 2016; 9: (4(33)): 328-334.
16. Найдина Т.К., Дворяковский И.В., Сугак А.Б., Захарова Е.С. Нормальные возрастные размеры желчного пузыря,
поджелудочной железы, печени у детей по данным эхографии. Ультразвуковая и функциональная диагностика.
2001; 4: 57-63.
17. Мельник В.А., Саливон И.И., Полина Н.И. Способ определения типа телосложения. Патент на изобретение.BLR
21034 26.08.2013.
Mulkiiyat (c) 2026 «O‘zMU XABARLARI»

Ushbu ish quyidagi litsenziya asosida ruxsatlangan Kreativ Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International litsenziyasi asosida bu ish ruxsatlangan..




.jpg)

.png)




