Tabiiy fanlar

KO’MIR KONLАRIDАN QIMMАTBАHO METАLLАRNI АJRАTIB OLISH UCHUN YANGI SK-1 VA SK-2 KO’PIRTIRUVCHILАR

qo’ng’ir ko’mir, torf, soapstok, aminospirtlar, kamyob va nodir metallar.

Mualliflar

  • Сухроб ЮСУПОВ Докторант Институт общей и неорганической химии АН РУз, Uzbekistan

Maqolada O’zbekiston Respublikasi ko’mir konlaridan kamyob va nodir metallarni flotatsiya va boyitishda qo’llaniladigan
ko’pirtiruvchi SK-1 va SK-2 larni sintezlab olish haqida natijalar berilgan. Di- va trietanolamin ko’pirtiruvchilar asosi bo’lib, ular
analogik sharoitda olingan. Reagentlar eritmaning yuza tarangligini σ= 28,5 MN/m gacha samarali kamaytirib barqaror ko’pik
hosil qiluvchi xususiyatga ega ѵ=265 ml; SK-2 reagentining yuza tarangligi σ= 30,5 MN/m; ko’pik hosil qiluvchi xususiyati
ѵ=260 ml. Olingan kopirtiruvchining emulgirlash xususiyatini aniqlash uchun stalogmometrik usuldan foydalanilgan. Metallarni
ajratib olish sxemasi ishlab chiqilib, u quyidagilardan iborat: bo’linish – minerallarni va oltingugurtni zarralarini ochilish
darajasigacha olib borish; pechda karboksil guruhlari va oltingugurt komponentlarini metallar sulfat guruhiga o’tishiga qadar
5000 o C haroratda qizdirish; maydalash jarayoni – ko’mir kattaligi 150 mkm gacha sharli tegirmonda maydalash; ishqorlash
jarayoni – metallar va ularning birikmalarini HCl va HNO 3 qo’llab eritmaga o’tkazish, so’ng metallar ajratilib olinadi; Tadbiq
etilayotgan SK-1 va SK-2 ko’pirtiruvchilari tabiiy ko’mirni kompleks qo’llash va ko’mir kukunlarini (chiqindilarini) utilizatsiya
qilish muammolarini hal qilish imkonini beradi va atrof muhitga zararli toksik chiqindilarni chiqarishni kamaytirishga yordam
beradi.