SHO‘RLANGAN TUPROQLARDA KOLLEMBOLALARNING TARQALISHI VA AHAMIYATI (XORAZM VILOYATI MISOLIDA)
##submission.downloads##
Mazkur tadqiqot sho‘rlangan tuproq sharoitlarida kollembolalar faunasining taksonomik tarkibi, zichlik ko‘rsatkichlari va ekologik
xususiyatlarini o‘rganishga bag‘ishlangan. Tuproq sho‘rlanishi – ayniqsa qurg‘oqchil va yarimqurg‘oqchil mintaqalarda keng
tarqalgan degradatsiya jarayoni bo‘lib, tuproq mezofaunasi jamoalariga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Kollembolalar tuproq organik
moddalari transformatsiyasida, nutriyentlar aylanishida va mikrobiom faoliyatini tartibga solishda muhim ekologik vazifani
bajaradi. Tadqiqot davomida sho‘rlanish darajasi turlicha bo‘lgan tuproq uchastkalaridan Berleze-Tyullgren usulida namunalar
olindi va kollembolalar tur tarkibi taksonomik jihatdan aniqlandi. Olingan natijalar shuni ko‘rsatadiki, tuproqdagi tuz miqdorining
ortishi kollembolalar tur xilma-xilligini va umumiy sonini sezilarli darajada kamaytiradi. Biroq ayrim galofil va galotolerant turlar
yuqori sho‘rlanish sharoitida ham nisbatan barqaror populyatsiya zichligini saqlab qolishi aniqlandi. Sho‘rlangan tuproqlarda
epiyedafik turlar ustunlik qilishi, euyedafik turlar esa keskin kamayishi kuzatildi. Tadqiqot natijalari kollembolalarni sho‘rlangan
tuproqlarning biologik holatini baholashda ishonchli bioindikator sifatida qo‘llash mumkinligini tasdiqlaydi. Ushbu ma’lumotlar
degradatsiyaga uchragan tuproqlarni melioratsiya qilish va tuproq biotasini tiklash dasturlarini ishlab chiqishda amaliy asos
vazifasini o‘taydi.
1. Авилкина А.Т., Чернова Н.М. Особенности поведения коллембол разных жизненных форм // Зоол. журн. – 2001. –Т.
80, № 9. – С. 1–10.
2. Бабенко, А. Б. Ногохвостки (Hexapoda, Collembola) тундровых ландшафтов Кольского полуострова // Зоологический
журнал. – Ленинград, 2012. – Т. 91, № 4. – С. 411–427.
3. Добролюбова Т.В., Швеепкова Ю.Б. Сообщества коллембол (Hexapoda: Collembola) экотопного ряда «степь лес» в
заповеднике «Приволжская лесостепь» // Зоол. журн. Москва. 2004. Т. 83, № 1. - С. 40-48.
4. Кузнецова Н.А. Усложнение таксоценов в историческом аспекте: коллемболы в лесах умеренного пояса //
Материалы XVIII Всероссийского совещания по почвенной зоологии. – 2018. – С. 116-117.
5. Потапов А.М. Коллемболы в трофических сетях лесных почв: специализированная микробофагия: Дисс. … канд.
биол. наук: – Москва, 2014. – 164 с.
6. Ишигенова А.Л., Кривопалов В.А., Березина Г.О. Роль коллембол в реализации жизненного цикл цестоды
Arostrilepis tenuicirrosa Makarikovб Gulyaev et Kontrimavichus, 2011. //Евразиатский энтомол. журнал, 2013 №12(5):
- С. 457–461
7. Сайфутдинов Р.А. Влияние низового пожара на структуру сообществ коллембол (Hexapoda: Collembola) в условиях
средней тайги // Ученые записки Казанского университета. Серия Естественные науки. – 2013. – Т. 155. – №. 3. – С.
186-194.
8. Carapelli A., Nardi F., Boore J. et al. The phylogeny of basal hexapods: hints from mitochondrial genomics // Abstracts of
XI Int. Colloquium on Apterygota. - Rouen, 2004. - P. 12.
Mulkiiyat (c) 2026 «O‘zMU XABARLARI»

Ushbu ish quyidagi litsenziya asosida ruxsatlangan Kreativ Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International litsenziyasi asosida bu ish ruxsatlangan..




.jpg)

.png)




