BERUNIY IJTIMOIY QARASHLARINING SINERGETIK TALQINI: JAMIYAT O‘ZINI O‘ZI TASHKIL ETUVCHI TIZIM SIFATIDA
##submission.downloads##
Beruniy jamiyat haqida maxsus risola qoldirmagan: uning ijtimoiy qarashlari qomusiy asarlarida tarqoq bayon etilgan, G‘arb
sharqshunosligidagi ayrim baholar, jumladan E. Zaxauning “taxt va mehrob himoyachisi” degan tavsifi esa kontekstdan ajratilgan
iqtiboslarga tayangan. Maqolada manbashunoslik tahlili, tarixiy-falsafiy rekonstruksiya va retrospektiv qo‘llanadigan sinergetik
yondashuv asosida mutafakkirning jamiyatning ehtiyoj va hamkorlikdan kelib chiqishi, pulning shartliligi, majburiy mehnat,
adolatli boshqaruv va oila haqidagi mulohazalari yaxlit model sifatida tiklanadi. Kelishuvga asoslangan va majburlov bilan
o‘rnatilgan tartib o‘rtasidagi farqlash Beruniyda ijtimoiy barqarorlik mezoni ekani asoslanadi, Zaxau bahosi “Hindiston”ning to‘liq
matni asosida qayta ko‘rib chiqiladi.
1. Mirziyoyev Sh.M. Adabiyot va san’at, madaniyatni rivojlantirish – xalqimiz ma’naviy olamini yuksaltirishning mustahkam
poydevoridir: O‘zbekiston ijodkor ziyolilari vakillari bilan uchrashuvdagi ma’ruza, 2017-yil 3-avgust. – Toshkent:
O‘zbekiston, 2017.
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 25-avgustdagi “Buyuk mutafakkir va qomusiy olim Abu Rayhon Beruniy
tavalludining 1050 yilligini xalqaro miqyosda keng nishonlash to‘g‘risida”gi PQ-361-son qarori // Qonunchilik ma’lumotlari
milliy bazasi. – URL: https://lex.uz/docs/6172044 (murojaat sanasi: 20.01.2026).
3. Шарипов А. Великий мыслитель Абу Райхан Бируни. – Ташкент: Узбекистан, 1972. – 175 с.
4. Mo‘minov I.M. Beruniy va ijtimoiy fanlar. – Toshkent: Fan, 1973. – 146 b.
5. Xayrullaev M.M. O‘zbekistonda ijtimoiy-falsafiy fikrlar tarixidan. – Toshkent: O‘zbekiston, 1995. – 240 b.
6. Захидов В.Ю. Бируни как мыслитель // Бируни: сб. статей. – М.; Л.: АН СССР, 1950. – С. 30–60.
7. Mo‘minov I. Beruniyning vatanparvarligi va gumanizmi haqida. – Toshkent, 1973.
8. To‘raqulov E., Rahimov S. Abu Rayhon Beruniy. – Toshkent, 1992.
9. Булгаков П.Г. Жизнь и труды Беруни. – Ташкент: Фан, 1972. – 428 с.
10. Носирходжаева Г. Проблемы историко-философской мысли в трудах Бируни. – Т.: Ўзбекистон миллий
энциклопедияси, 2001. – 113 с.
11. Baratov M.B. Abu Rayhon Beruniy va hind falsafasi // Beruniy va ijtimoiy fanlar. – Toshkent: Fan, 1973. – B. 121–127.
12. To‘raev B.O. Abu Rayhon Beruniy. – Toshkent: Tafakkur, 2010. – 968 b.
13. Rahmanov B. Insonning ruhiy-ma’naviy o‘z-o‘zini tashkillashtirishining falsafiy ildizlari (sinergetik tahlil). – Samarqand:
“Imom Buxoriy xalqaro markazi” nashriyoti, 2014.
14. Beruniy A.R. Qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar // Tanlangan asarlar. I jild / tarjimon A. Rasulov; mas’ul muharrirlar
I. Abdullaev, O. Fayzullaev. – Toshkent: Fan, 1968.
15. Пригожин И., Стенгерс И. Порядок из хаоса. Новый диалог человека с природой. – М.: Эдиториал УРСС, 2003. –
312 с.
16. Князева Е.Н., Курдюмов С.П. Синергетика: нелинейность времени и ландшафты коэволюции. – М.: Эдиториал
УРСС, 2007. – 272 с.
17. To‘raev B.O. va boshq. Sinergetika: mohiyati, qonuniyatlari va amaliyotda namoyon bo‘lishi. – Toshkent: Navro‘z, 2017. –
364 b.
18. Бируни Абу Рейхан. Собрание сведений для познания драгоценностей (Минералогия). – М.: Наука, 1963. – 518 с.
19. Beruniy Abu Rayhon. Turar joylar (orasidagi) masofalarni aniqlash uchun manzillarning chegaralarini belgilash (Geodeziya)
// Tanlangan asarlar. III jild. – Toshkent: O‘zbekiston NMIU, 2022. – 384 b.
20. Beruniy A.R. Hindiston // Tanlangan asarlar. II jild. – Toshkent: Fan, 1965.
Mulkiiyat (c) 2026 «O‘zMU XABARLARI»
Ushbu ish quyidagi litsenziya asosida ruxsatlangan Kreativ Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International litsenziyasi asosida bu ish ruxsatlangan..
.jpg)
.png)
