O‘ZBEK TILI BADIIY MATNLARI UCHUN IYERARXIK BOG‘LIQLIK DARAXTI KORPUSI
##submission.downloads##
Ushbu maqolada o‘zbek adabiy asarlaridan olingan sintaktik iyerarxik daraxt korpusini yaratish va uni takomillashtirish masalasi o‘rganiladi. Zamonaviy o‘zbek yozuvchisi Shuhrat Matkarimning qissalar to‘plamidan saralab olingan 30 ta yuqori sifatli jumlalardan tashkil topgan korpus ishlab chiqildi. Bu jumlalar INCEpTION platformasidan foydalanib, ikki ekspert mutaxassis tomonidan annotatsiyalangan bo‘lib, lemmatizatsiya, morfologik teglash va sintaktik bog‘liqliklarni aniqlashlarni o‘z ichiga oladi. Natijada, o‘zbek hikoya uslubi uchun ilk bor sintaktik iyerarxik daraxti korpusi yaratildi va undagi sintaktik xususiyatlar tahlil qilindi.
Rabbimov, I. M., & Kobilov, S. S. (2020). Multi-class text classification of Uzbek news articles using machine learning. Journal of Physics: Conference Series, 1546(1), 012097.
2. Akhundjanova, A., & Talamo, L. (2025). O‘zbek tili uchun Universal Dependencies daraxt korpusi. RESOURCEFUL-2025: Qo‘llab-quvvatlanishi past tillar va domenlar uchun resurslar bo‘yicha 3-Workshop materiallari. ACL.
3. Matlatipov, G., & Vetulani, Z. (2009). Prolog yordamida o‘zbek tili morfologik tahlili. In Proceedings of the 7th International Conference on Formal Approaches to South Slavic and Turkic Languages.
4. Sharipov, M., Mattiyev, J., Sobirov, J., & Baltayev, R. (2022). O‘zbek tilining morfologik va sintaktik teglangan korpusi-ni yaratish. ALTNLP 2022: Agglutinative Language Technologies as a Challenge of NLP (virtual konferensiya, Koper, Sloveniya), CEUR-WS, vol. 3315, sah. 93–98
O‘zMU xabarlari Вестник НУУз ACTA NUUz FILOLOGIYA 1/5 2025
- 258 -
5. Sharipov, M., & Yuldashev, O. (2022). UzbekStemmer: O‘zbek tili uchun qoidaviy stemming algoritmi. ALTNLP 2022 konferensiyasi materiallari, CEUR-WS, vol. 3315, sah. 137–144
6. Salaev, U. (2023). UzMorphAnalyzer: O‘zbek tili uchun morfologik tahlil modeli (so‘zlardagi qo‘shimchalarga asoslangan). Science and Innovation, 2(1), 29–34.
7. Shuhrat Matkarim, Boljon, Toshkent, 2022-y, 318
8. Agostini, A., Usmanov, T., Khamdamov, U., Abdurakhmonova, N., & Mamasaidov, M. (2021). UZWORDNET: O‘zbek tili uchun leksik-semantik ma’lumotlar bazasi. 11-Global WordNet konferensiyasi materiallari, sah. 8–19, Janubiy Afrika (UNISA).
9. de Marneffe, M.-C., Manning, C. D., Nivre, J., & Zeman, D. (2021). Universal Dependencies: ko‘p tilli sintaktik annotatsiya tizimi. Computational Linguistics, 47(2), 255–308.
10. Kuriyozov, E., Matlatipov, S., Alonso, M. A., & Gómez-Rodríguez, C. (2019). “Construction and evaluation of sentiment datasets for low-resource languages: The case of Uzbek.” In Human Language Technologies as a Challenge for Computer Science and Linguistics: 9th Language and Technology Conference (LTC 2019), Poznan, Poland. Revised Selected Papers, pp. 232–243. Berlin: Springer.
11. Rahmatullayev, Sh. (2006). Hozirgi adabiy o‘zbek tili (darslik). Toshkent: Universitet nashri.
12. Sharipov, M., Kuriyozov, E., Yuldashev, O., & Sobirov, O. (2023). UzbekTagger: O‘zbek tili uchun qoidaviy so‘z turkumlari teglagichi. arXiv preprint arXiv:2301.12711.
13. Universal Dependencies Treebank for Uzbek
14. The INCEpTION Platform: Machine-Assisted and Knowledge-Oriented Interactive Annotation - ACL Anthology
Mulkiiyat (c) 2025 «O‘zMU XABARLARI»

Ushbu ish quyidagi litsenziya asosida ruxsatlangan Kreativ Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International litsenziyasi asosida bu ish ruxsatlangan..


.jpg)

.png)






