OZIQ-OVQAT SANOATI KORXONALARINING BARQARORLIGINI TА’MINLASHDA STRATEGIK BOSHQARUVNING ILMIY-NAZARIY ASOSLARI
Abstract
Mazkur maqolada Oʻzbekiston oziq-ovqat sanoati korxonalarining barqarorligini taʼminlashda strategik boshqaruvning ilmiy-nazariy asoslari statistik tahlillar asosida oʻrganilgan. Tadqiqotda 2019-2024 yillardagi rasmiy statistik maʼlumotlar (ishlab chiqarish hajmi, investitsiyalar, eksport-import koʻrsatkichlari) tahlil qilingan. Natijalar shuni koʻrsatadiki, 2017-2024 yillarda ishlab chiqarish hajmi 48,1 foizga, investitsiyalar 2,9 barobarga, eksport 3,8 barobarga oʻsgan. Biroq hududiy nomutanosiblik (Toshkent, Toshkent viloyati va Samarqand 46,5 foiz ulushga ega), xomashyo samaradorligining pastligi (sut mahsuldorligi 2310 kg – xorijiy davlatlardan 2-5 barobar past) va import hajmining eksportdan 1,5 barobar yuqoriligi muammolar saqlanmoqda. Maqolada ushbu muammolarni hal etish boʻyicha strategik yoʻnalishlar va 2030 yilgacha boʻlgan prognoz koʻrsatkichlar ishlab chiqilgan.
References
1. Oʻzbekiston Respublikasining "Oziq-ovqat xavfsizligi toʻgʻrisida"gi Qonuni. 2024-yil 23-yanvarda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senati tomonidan maʼqullangan. – Qonunda oziq-ovqat xavfsizligi sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari, vakolatli organlarning funksiyalari, oziq-ovqat mahsulotlari tanqisligiga yoʻl qoʻymaslik choralari belgilangan.
2. Oʻzbekiston Respublikasining "Oziq-ovqat mahsulotlari xavfsizligi toʻgʻrisida"gi Qonuni. – Mazkur qonun oziq-ovqat mahsulotlarining xavfsizlik talablariga muvofiqligi, ularni ishlab chiqarish, qayta ishlash va realizatsiya qilish bosqichlaridagi nazorat mexanizmlarini tartibga soladi.
3. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 20-iyundagi PQ-227-son "Qishloq xoʻjaligi va oziq-ovqat sohasidagi islohotlarni jadallashtirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida"gi Qarori. // Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.06.2024. – Ushbu qaror bilan qishloq xoʻjaligi va oziq-ovqat sohasidagi loyihalar markazi (Loyiha ofisi) tashkil etilib, sohani 2030-yilgacha rivojlantirish strategiyasi doirasida amalga oshiriladigan chora-tadbirlar "Yoʻl xaritasi" shaklida tasdiqlangan.
4. Mirziyoyev Sh.M. Oziq-ovqat xavfsizligini taʼminlash va ichki bozorda narx-navo barqarorligini saqlash masalalari boʻyicha videoselektor yigʻilishidagi nutqi. 2024-yil. – Prezident tomonidan barcha oziq-ovqat mahsulotlarining zaxirasi boʻlishi kerakligi, bu davlat siyosatiga aylanishi lozimligi taʼkidlangan.
5. Turgʻunov M.M. Oʻzbekistonda oziq-ovqat sanoati korxonalari faoliyatini strategik boshqarish metodologiyasini takomillashtirish. – Fargʻona davlat universiteti, 2025. – Mazkur tadqiqotda global oziq-ovqat xavfsizligini taʼminlash, resurslardan samarali foydalanish va bozordagi raqobatbardoshlikni oshirishda strategik boshqaruvning ahamiyati tahlil qilingan.
6.Abdullaev A., Kurpayanidi K. Covid-19 pandemic in cetral Asia: policy and environmental implications and responses for SMES support in Uzbekistan. // E3S Web of Conferences. – 2021. – Vol. 258, p. 05027. – Pandemiya sharoitida Oʻzbekistonda kichik biznesni qoʻllab-quvvatlash masalalari tahlil qilingan.
7. Kodirov S. Issues of business cooperation in the national economy of Uzbekistan. // Экономика и социум. – 2021. – №7. – С. 79-88. – Oʻzbekiston milliy iqtisodiyotida biznes hamkorlik masalalari yoritilgan.
8. Kurpayanidi K., Abdullaev A., Muhsinova Sh. Analysis of the macroeconomic policy of the Republic of Uzbekistan. // Общество и инновации. – 2021. – Т. 2, №6/S. – С. 248-252. – Oʻzbekiston makroiqtisodiy siyosati tahlili amalga oshirilgan.
9. Oʻzbekiston Respublikasi Statistika agentligi rasmiy sayti. – 2020-2024 yillarda oziq-ovqat mahsulotlari ishlab chiqarish hajmi dinamikasi, hududlar kesimida ishlab chiqarish koʻrsatkichlari. – URL: https://stat.uz (murojaat sanasi: 2025-yil fevral). [citation: Maqoladagi 1,2-jadvallar]
10. Iqtisodiy tadqiqotlar va islohotlar markazi (ITIM) maʼlumotlari. 2017–2024 yillarda oziq-ovqat mahsulotlari ishlab chiqarish hajmi oʻsishi (48,1 foiz) va investitsiyalar dinamikasi toʻgʻrisidagi hisobot. – URL: https://cer.uz (murojaat sanasi: 2025-yil yanvar). [citation: Maqoladagi 3,4-jadvallar]
11. Strategik islohotlar agentligi maʼlumotlari. 2023-2024 yillarda oziq-ovqat mahsulotlari importi va eksporti dinamikasi, sut mahsuldorligi boʻyicha qiyosiy tahlillar. – URL: https://strategy.uz (murojaat sanasi: 2025-yil fevral). [citation: Maqoladagi 5-jadval]
