THE RELATIONSHIP BETWEEN CADETS' AGE, INDIVIDUAL-PSYCHOLOGICAL AND SOCIO-CULTURAL CHARACTERISTICS AND STRESS RESISTANCE
Mazkur maqolada kursantlarning yoshi, individual-psixologik va ijtimoiy-madaniy xususiyatlari bilan stressga chidamliligi o‘rtasidagi bog‘liqlik nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Muallif ushbu uch omil guruhini birlashtirib, ularning stress reaksiyasini shakllantirishdagi o‘zaro ta’sirini yaxlit tarzda ko‘rib chiqadi. Tadqiqotda ilmiy adabiyotlarni tizimli va qiyosiy tahlil qilish, shuningdek umumlashtirish metodlaridan foydalanildi. Tahlil davomida muallif shu xulosaga keladiki, past nevrotizm, yuqori ekstraversiya va vijdonlilik hamda kuchli o‘z-o‘ziga ishonchga ega kursantlar stressli vaziyatlarda barqarorroq faoliyat yurita oladi; birinchi kurs, ayniqsa moslashuv davri, eng yuqori psixologik yuklamaga ega bosqich hisoblanadi; oilaviy va madaniy muhit esa barcha bosqichlarda muhim himoya vazifasini bajaradi. Xulosalar harbiy ta’lim tizimida psixologik tanlov va individual yordam ko‘rsatish amaliyotini takomillashtirish uchun asos bo‘lib xizmat qilishi mumkin.
1. G‘oziyev E.G‘. Umumiy psixologiya. – Toshkent: O‘zbekiston faylasuflari milliy jamiyati. – 542 b.
2. Kobasa S.C. Stressful life events, personality, and health: An inquiry into hardiness // Journal of Personality and Social Psychology. – 1979. – Vol. 37, № 1. – P. 1–11. DOI: 10.1037/0022-3514.37.1.1
3. Costa P.T., McCrae R.R. Revised NEO Personality Inventory (NEO-PI-R) and NEO Five-Factor Inventory (NEO-FFI) professional manual. – Odessa, FL: Psychological Assessment Resources, 1992.
4. Bandura A. Self-Efficacy: The Exercise of Control. – New York: W.H. Freeman and Company, 1997.
5. Rotter J.B. Generalized expectancies for internal versus external control of reinforcement // Psychological Monographs. – 1966. – Vol. 80, № 1. – P. 1–28. DOI: 10.1037/h0092976 6. Ismoilova N.Z. Talabalarda stressga barqarorlikni oshirishning psixologik determinantlari: Psixologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi avtoreferati: 19.00.06. – Toshkent, 2020.
7. Turopova M.S. Психологическая устойчивость курсанта военного обучения как фактор защиты в образовательной среде // Вестник интегративной психологии. – Карши, 2023. – С. 365–370. URL: https://api.scienceweb.uz/storage/publication_files/7463/25108/6638699450350___Mirzayeva_Vestnik_2023-30-2.pdf 8. Stress va uni boshqarish usullari // Yangi O‘zbekiston ilmiy tadqiqotlar jurnali. – 2025. – 2-jild, 4-son. URL: https://inlibrary.uz/index.php/yoitj/article/view/80748 9. Metakognitiv kompetentlik va irodaviy qat’iyat shakllanishining psixologik omillari // “Psixologiya” ilmiy jurnal, BuxDU. – 2026. – № 1. URL: https://buxdu.uz/media/jurnallar/psixologiya/1-qism_Psixologiya__1_2026_PDF_2_compressed.pdf
10. O‘quv jarayonida talabalarning hissiy zo‘riqishlari // “Psixologiya” ilmiy jurnal, BuxDU. – 2025. – № 1. URL: https://buxdu.uz/media/jurnallar/psixologiya/psixologiya_1_son_1_2025.pdf
11. Ismoilova N.Z. Talabalarda stress holatini yuzaga keltiruvchi omillar va ularning psixodiagnostikasi // ResearchGate. – 2024. URL: https://www.researchgate.net/publication/381286746
12. Yusupov Sh. O‘smirlik davrida stressning xususiyatlari // Scientific Journal. – 2019. URL: https://scientificjl.com/new/article/download/9993/9657/19326
13. Shaxsdagi stress holati muommosini o‘rganish // InLibrary. URL: https://inlibrary.uz/index.php/arims/article/download/98650/100204/137477
14. Talabalarda stressga chidamlilikning psixologik xususiyatlari // ScienceBox. URL: https://sciencebox.uz/index.php/ajed/article/download/10393/9500/10369
15. Maktab o‘quvchilarida tashvish va stress holatlari: psixologik omillar, diagnostika va maktab psixologlari uchun amaliy yondashuvlar // Science and Education. URL: https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8973
16. O‘qituvchilarda kasbiy so‘nish va psixologik stress holatlarini keltirib chiqaruvchi psixologik-pedagogik omillar // Maktabgacha va maktab ta’limi jurnali. – 2026. – 4(5). DOI: 10.5281/zenodo.20546719
17. Harbiy xizmatchilarni harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalash // ScienceBox. URL: https://sciencebox.uz/index.php/ajed/article/download/12202/11531/12029
Copyright (c) 2026 «ACTA NUUz»

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.




.jpg)

1.png)




