EMIR SAID ALIM KHAN AND INTERNATIONAL INTELLIGENCE ORGANIZATIONS
This article examines the activities of Said Alim Khan, the last Emir of Bukhara, in connection with international political and intelligence circles during his exile in Afghanistan. Beginning with his attempts to secure international assistance in the 1920s, the study analyzes the interest shown by British, Soviet, German, and Japanese intelligence services in Bukharan émigrés during the Second World War, the formation and activities of the “Faol” and “Liga” organizations, the attitude of the Afghan government toward these groups, and the arrests carried out in 1943. The available evidence indicates that Said Alim Khan’s contacts with foreign powers did not follow a single or consistent political course. While the former Emir himself maintained a cautious political position, certain groups within the Bukharan émigré community pursued more active forms of cooperation with foreign powers
1. Amir Said Olimxonning nevara kuyovi, tarixchi olim, professor Nuriddin Xotino‘g‘li va Binafsha Xotino‘g‘li bilan qilingan suhbat. Turkiya. Zonguldak. 10.12.2022.
2. Аҳад Андижон. Туркистон учун кураш . – Тошкент: Tafakkur, 2017. – Б. 155.
3. Ҳасанов М., Германов В., Шодиев К. Амир Олимхон фожеаси // Фан ва турмуш. – 1991. – №4. – Б. 26.
4. Справка советского посольства в Кабуле «Деятельность немецко-фашистских агентов в Афганистане и белоэмигрантов» // АВП РФ. Ф. 071. 1941. Оп. 23. П. 197. Д. 9. Л. 142.
5. Смирнов С.В., Баранова Н.Н. «Большая игра» в Азии (первая половина ХХ века): учебное пособие / под ред. Н.Н. Барановой. – Екатеринбург: Издательство Уральского университета, 2024. – С. 141.
6. Hamrayev, Mahmud. “Amir Said Olimxonning Millatlar ligasiga qilgan murojaatnomasi hamda “Buxoro xalqining hasrati tarixi” xotiralari to‘g‘risida”. «ACTA NUUz» 1.1.8 (2025): 43-45.
7. Эгамназаров А., Наимов Н. Амирнинг авлодлари // Шарқ юлдузи. – 1992. – № 3. – Б. 181–182.
8. Yuriy Nikolaevich Tixonov (1965) – rus tarixchisi, tarix fanlari doktori, Lipetsk davlat pedagogika universiteti professori. Doktorlik dissertatsiyasi: “Afg‘onistondagi buyuk davlatlarning siyosati va pushtun qabilalari (1919-1945)”; 2008. Dissertatsiya himoyasi joyi: Rossiya Fanlar akademiyasining Sharqshunoslik instituti, Moskva.
9. Запись посла К. Михайлова с британским военным атташе в Кабуле А. Ланкастером от 21. 03. 1942 г. // АВП РФ. Ф. 06. 1942. Оп. 4. П. 16. Д. 163. Л. 53.
10. Запись беседы К. Михайлова с афганским премьер-министром Хашим-ханом от 8. 6. 1943 г. // АВП РФ. Ф. 06. 1943. Оп. 25. П. 203. Д. 5. Л. 174.
11. Запись беседы поверенного в делах И. Самыловского с итальянским посланником П. Кварони от 1. 12. 1943 г. // АВП РФ. Ф. 071. 1943. Оп. 25. П. 203. Д. 6. Л. 163–164.
12. Дауди И.Д. Большая игра в Афганистан. – М.: Де’Либри, 2021. – С. 77.
13. Тихонов Ю.Н. Афганская война Сталина: Битва за Центральную Азию. – М.: Яуза; Эксмо, 2008. – С. 197–206. 14. Соцков Л.Ф. Неизвестный сепаратизм: На службе СД и Абвера: Из секретных досье разведки. – М.: РИПОЛ классик, 2003. – С. 235–237. 15. Hamrayev, Mahmud. "Amir Said Olimxon nasabnomasi." Tamaddun nuri jurnali 5.2-qism (80) (2026): 298-301. 16. Abver – fashistlar Germaniyasining harbiy razvedka xizmati 17. Hans Pilger – 1937-yildan 1945-yilgacha Germaniyaning Afg‘onistondagi favqulodda elchisi va muxtor vaziri (Gesandter) sifatida Kobulda faoliyat yuritgan.
Copyright (c) 2026 «ACTA NUUz»

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.




.jpg)

1.png)




