Ijtimoiy-gumanitar fanlar

FAXRIDDIN ROZIYNING HAYOTI, HOMIYLARI VA ILMIY-SIYOSIY ALOQALARI

Qur’on, fiqh, usuli fiqh, kalom, falsafa, Aristotel, Forobiy, Ibn Sino, Imom Gʻazzoliy.

Mualliflar

  • Inoyat ESHPULATOV Chirchiq oliy tank qo‘mondonlik muhandislik bilim yurti katta ilmiy xodimi, PhD, Uzbekistan

Faxriddin Roziy (1149-1209) ilohiyot falsafiy maktabining mashhur namoyandasi bo‘lib, bu maktabning rivoji va taraqqiy
etishiga katta hissa qo‘shgan. Mutafakkir o‘zining falsafiy va ilmiy g‘oyalarini “Maboihis-ul-mashriqiyya”, “Muhassalu-afkar il-
mutaqaddimiyn val mutaahirin min al-ulamo val hukamo val mutakallimin”, “Risolat-ul-kamoliya fil haqoiq il-ilahiyya”,
“Matalib-ol-as”, “Matalib-o‘s-” kabi asarlarida ifodalagan. “Asror-ut-tanzil”, “Kitob-ul-arbain fiusul-id-din”, “Barahin dar ilmi
kalom”, “Mafatih-ul-g‘ayb”, “Jomi'-ul-ulum” va boshqalar. Faxriddin Roziy Muhammad Gʻazzoliy falsafiy yo‘nalishi izdoshi
bo‘lib, o‘z nazariyasini mashshoiyyun faylasuflariga qarama-qarshi yo‘naltirgan. Mutafakkir islom tafakkuri tarixida
Gʻazzoliygacha bo‘lgan asar va g‘oyalar tafakkur va mazmun jihatdan o‘zgarishlarga uchragan ikkinchi klassik davrning birinchi
va eng ta’sirchan shaxsidir. Ko‘p sohalarda, xususan, ilohiyot va falsafada asarlar yaratishga qodir bo‘lgan Roziy, ayniqsa,
umuminsoniy fanlarning belgilovchi xususiyatlarini aniqlab berdi va ilohiyotni isloh qilgani uchun “al-imom” unvoniga sazovor
bo‘ldi. Tadqiqot ob’yektidan kelib chiqqan holda ushbu maqolamizda mutafakkir hayot yo‘li, homiylari va ilmiy-siyosiy
aloqalari haqida ma’lumot berishga harakat qilindi.