FAXRIDDIN ROZIYNING HAYOTI, HOMIYLARI VA ILMIY-SIYOSIY ALOQALARI
##submission.downloads##
Faxriddin Roziy (1149-1209) ilohiyot falsafiy maktabining mashhur namoyandasi bo‘lib, bu maktabning rivoji va taraqqiy
etishiga katta hissa qo‘shgan. Mutafakkir o‘zining falsafiy va ilmiy g‘oyalarini “Maboihis-ul-mashriqiyya”, “Muhassalu-afkar il-
mutaqaddimiyn val mutaahirin min al-ulamo val hukamo val mutakallimin”, “Risolat-ul-kamoliya fil haqoiq il-ilahiyya”,
“Matalib-ol-as”, “Matalib-o‘s-” kabi asarlarida ifodalagan. “Asror-ut-tanzil”, “Kitob-ul-arbain fiusul-id-din”, “Barahin dar ilmi
kalom”, “Mafatih-ul-g‘ayb”, “Jomi'-ul-ulum” va boshqalar. Faxriddin Roziy Muhammad Gʻazzoliy falsafiy yo‘nalishi izdoshi
bo‘lib, o‘z nazariyasini mashshoiyyun faylasuflariga qarama-qarshi yo‘naltirgan. Mutafakkir islom tafakkuri tarixida
Gʻazzoliygacha bo‘lgan asar va g‘oyalar tafakkur va mazmun jihatdan o‘zgarishlarga uchragan ikkinchi klassik davrning birinchi
va eng ta’sirchan shaxsidir. Ko‘p sohalarda, xususan, ilohiyot va falsafada asarlar yaratishga qodir bo‘lgan Roziy, ayniqsa,
umuminsoniy fanlarning belgilovchi xususiyatlarini aniqlab berdi va ilohiyotni isloh qilgani uchun “al-imom” unvoniga sazovor
bo‘ldi. Tadqiqot ob’yektidan kelib chiqqan holda ushbu maqolamizda mutafakkir hayot yo‘li, homiylari va ilmiy-siyosiy
aloqalari haqida ma’lumot berishga harakat qilindi.
1. Arnaldez, Roger, “L’œuvre de Fakhr al-Din al-Razi, commentateur du Coran et philosophe”, Cahiers de Civilisation
Médiévale, III/11 (1960), s. 307-323.
2. İbnü’l-Esîr, Ali b. Muhammed, el-Kâmil fi’t-târîh, nşr. Muhammed Yûsuf ed-Dekkāk, Beyrut: Dârü’l-kütübi’l-ilmiyye,
2003. X, 262.
3. Râzî, Fahreddin. et-Tefsîrü’l-kebîr, Beyrut: Dârü’l-fikr, 1981. VIII, 89-90.
4. Reşîdüddin Fazlullâh-ı Hemedânî, Câmiu’t-tevârîh, nşr. İhsan Yârşâtır; göz. geç. Muhammed Takī Dânişpejûh, Tahran:
Büngâh-ı Terceme ve Neşr-i Kitâb, 1977. s. 170-173.
5. Âl-i Dâvûd, Seyyid Ali, “İmâm Fahr-i Râzî der Tebrîz”, Maârif, XX/1(2003), s. 50-57
6. Pürcevâdî, Nasrullah. “Râbıtâ-ı Fahr-i Râzî bâ-Meşâyih-i Sûfiyye”, Maârif, III/1 (1986), s. 29-80.
7. İbnü’l-Kıftî, Ebü’l-Hasan Cemâleddin, Târîhu’l-hükemâ’, nşr. Julius Lippert, Leipzig: Dieterich’sche
Verlagsbuchhandlung, 1903. s. 291.
8. İbn Hallikân, Ebü’l-Abbas Ahmed b. Muhammed, Vefeyâtü’l-a‘yân ve enbâü ebnâi’z-zamân, nşr. İhsan Abbas, Beyrut:
Dâru sâdır, 1968. IV, 252.
9. Râfiî, Abdülkerîm b. Muhammed, et-Tedvîn fî ahbâri Kazvîn, nşr. Azîzullah Utâridî, Beyrut: Dârü’l-kütübi’l-ilmiyye,
1987. s. 78.
10. Zerkân, Muhammed Sâlih, Fahruddin er-Râzî ve ârâühü’l-kelâmiyye ve’l-felsefiyye, Kahire: Dârü’l-fikr, 1963. s. 128-130.
11. Kraus, Paul, “The Controversies of Fakhr al-Din Râzî”, Islamic Culture, 12 (1938), s. 131-153
12. Jomier, Jacques, “Les Mafatih al-Ghayb de L’Imam Fakhr al-Din al-Razi, quelques dates, lieux, manuscripts”, Melanges
Institut Dominicain d’Etudes Orientales du Cairo (MIDEO), 13 (1977), s. 253-290.
13. Kafesoğlu, İbrahim, Hârezmşahlar Devleti Tarihi, Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi, 1984. s. 84.
14. Bosworth, C. Edmund, “Fîrûzkûh,” Encyclopaedia Iranica, New York: Bibliotheca Persica Press, 1999, IX, 636-639.
15. Aqida XAYDAROVA. (2026). THE IMPORTANCE OF KNOWLEDGE AND COGNITION IN THE DEVELOPMENT OF EVOLUTIONARY EPISTEMOLOGY . «ACTA NUUz», 1(1.1), 200–202. Retrieved from https://journals.nuu.uz/index.php/actanuuz/article/view/10752
16. Abror XAITOV. (2026). THE IMPORTANCE OF A TEAM CLIMATE FOR SUCCESSFUL WILL-BASED PSYCHOLOGICAL PREPARATION OF TEENAGE FOOTBALL PLAYERS FOR COMPETITIONS . «ACTA NUUz», 1(1.1), 196–199. Retrieved from https://journals.nuu.uz/index.php/actanuuz/article/view/10753
17. PANFEROVA, I. (2026). THEORIES OF CRISIS MANAGEMENT IN HIGHER EDUCATION AND THEIR KEY PRINCIPLES. «ACTA NUUz», 1(1.1), 128–130. Retrieved from https://journals.nuu.uz/index.php/actanuuz/article/view/10754
18. Gulchiroy FAYZIYEVA. (2026). METHODOLOGY FOR DEVELOPING THE LITERARY COMPETENCE OF ENGLISH LANGUAGE MAJOR STUDENTS BASED ON BLENDED LEARNING TECHNOLOGY”. «ACTA NUUz», 1(1.1), 193–195. Retrieved from https://journals.nuu.uz/index.php/actanuuz/article/view/10756
19. Olim AZAMOV, M. F. (2026). METHODOLOGICAL AND ORGANIZATIONAL FOUNDATIONS FOR THE FORMATION OF A DIGITAL ENVIRONMENT IN PEDAGOGICAL HIGHER EDUCATION INSTITUTIONS . «ACTA NUUz», 1(1.1), 190–192. Retrieved from https://journals.nuu.uz/index.php/actanuuz/article/view/10757
Mulkiiyat (c) 2026 «O‘zMU XABARLARI»

Ushbu ish quyidagi litsenziya asosida ruxsatlangan Kreativ Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International litsenziyasi asosida bu ish ruxsatlangan..




.jpg)

.png)




