KARTOSHKA CHIPSLARI VA INSON SALOMATLIGI: POTENSIAL XAVF VA TA’SIRLAR
##submission.downloads##
Kartoshka gazaklari ayrim holatlarda chipslar yoki fri deb ham nomlanuvchi tez tayyor bo‘luvchi qovurilgan kartoshka
bo‘laklaridir. Ular tez tayyorlanishi va yoqimli ta’mi bo‘lganligi sababli insonlar orasida ko‘proq yoshlar tomonidan sevib
iste’mol qilinadi. Biroq ushbu mahsulotlarning tarkibida ko‘p miqdorda yog‘, tuz va ba’zi hollarda zararli kimyoviy
qo‘shimchalar mavjud bo‘lganligi sababli insonlarda turli patologiyalar rivojlanishiga sabab bo‘ladi. Ularning yuqori haroratda
qovurish jarayonida akrilamid kabi moddalar hosil bo‘lib, ular inson sog‘lig‘i uchun potensial xavf keltirib chiqaradi. Kartoshka
gazaklarini ortiqcha iste’mol qilish semirish, yurak-qon tomir kasalliklari, qandli diabet va qon bosimining oshishiga olib kelishi
mumkin. Shuningdek, vitamin va mineral moddalarning kamligi sababli bu mahsulotlar to‘yimli ozuqa hisoblanmaydi. Mazkur
maqolada kartoshka gazaklarining inson organizmiga salbiy ta’siri va ularni cheklangan miqdorda iste’mol qilish zarurligi
haqidagi fikrlar turli xorijiy va mahalliy manbalar asosida tahlil qilingan.
1. Abd-Elhak M. Z. Potato production and storage in Egypt. Egyptian Ministry of Agriculture: Issue no. 9 of The Horticulture
Research Institute, 8. (2005).
2. Belenkov A.I. Results of field experience of the Center of accurate agriculture in different agrometeorological conditions.
Adaptation of agriculture in Russia to the changing climate conditions. International Conference. RSAU – MSAA named
after K.A. Timiryazev, 14-16 December 2010, -P. 140-147
3. Dogan, H. and Kokini J. L. Psychophysical markers for crispness and influence of phase behavior and structure. J. Texture
Stud. (2007). 38, -P. 324-354.
4. EC Regulation 1272/2008 Of The European Parliament and of Council. 2013. “Regulation 1272/2008 of the European
Parliament and of Council.” Classification, Labelling and Packaging of Substances and Mixtures, Amending and Repealing
Directives 67/548/EEC and 1999/45/EC, and Amending Regulation (EC) No 1907/2006. 1(1272), 1056.
5. Fan M., X. Xu, W. Lang et al. “Toxicity, Formation, Contamination, Determination and Mitigation of Acrylamide in
Thermally Processed Plant-Based Foods and Herbal Medicines: A Review.” Ecotoxicology and Environmental Safety 260:
115059. 2023. https://doi.org/10.1016/J.ECOENV.2023.11505
6. Hoseini Majd, S., S. A. Shahidi, N. Shariatifar, M. Ahmadi, and M. Sharifi Soltani. 2025. “Acrylamide Occurrence in
Iranian Biscuits and Its Potential Risk of Exposure.” Food Science and Nutrition 13, no. 7: e70480.
https://doi.org/10.1002/FSN3.70480. IARC. 2019. “International Agency for Research on Cancer.” 1–123.
7. Majcher, M. A. and H. H. Jelen (2005). Identification of potent odorants formed during the preparation of extruded potato
snacks. Journal of Agriculture and Food Chemistry, 53: 6432–6437.
8. McGill CR, Kurilich AC, Davignon J. The role of potatoes and potato components in cardiometabolic health: a review.
Ann Med 2013; 45: 467-73.N.N. Lipatov Zelenyi mir. 4 (1995)
9. Schripsema, A., Meijer B. Food Losses in the Iranian Potato Sector: Identification Mission. Wageningen Food and
Biobased Research. 2017. https://doi.org/10.18174/416401.
10. Shein E.V., Bondarev A.G. Agrophysics of soils. (MSU Publishing House, Moscow, 2005).
11. Shpaar D. Precise agriculture (Pushkin Publishing House, St. Petersburg, 2009).
12. Sorgel F. “Acrylamide: increased concentrations in homemade food and first evidence of its variable absorption from food,
variable metabolism and placental and breast milk transfer in humans”. Chemotherapy 48.6 (2002): 267-274.
13. Swedish National Food Administration. “Information About Acrylamide in Food.” 2002. http://www.slv.se.
14. Taubert D. “Influence of processing parameters on acrylamide formation during frying of potatoes”. Journal of Agricultural
and Food Chemistry 52.9. 2004. -P 2735-2739.
15. Yu.V., Moiseev, B.V. Anisimov, Agroinform Analysis 1. 2000. -P. 50-56.
Mulkiiyat (c) 2026 «O‘zMU XABARLARI»

Ushbu ish quyidagi litsenziya asosida ruxsatlangan Kreativ Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International litsenziyasi asosida bu ish ruxsatlangan..




.jpg)

.png)




