INSON BORLIG‘INING OBYEKT VA SUBYEKT BIRLIGI SIFATIDAGI ONTOLOGIK TAHLILI
##submission.downloads##
Maqolada inson borlig‘ining falsafiy-metodologik tahlili muammosi ko‘rib chiqiladi: inson borliqning tartibiga bo‘ysunuvchi obyekt (natija) sifatidami yoki o‘z mavjudligini erkin yaratuvchi subyekt (shart) sifatidami talqin qilinishi kerakligi masalasi o‘rtaga qo‘yiladi. Mavzuning dolzarbligi shundaki, insonga bir tomonlama yondashuv — uni faqat tabiat va jamiyat mahsuli yoxud faqat sof erkinlik deb tushunish — zamonaviy falsafiy antropologiyada ham, inson bilan bog‘liq amaliy sohalarda ham yetarli emas. Tadqiqot dialektik usulga, ontologik va gnoseologik tahlilning birligiga hamda to‘ldiruvchilik tamoyiliga asoslanadi; manba sifatida klassik va noklassik falsafiy ta’limotlar (Kant, Gegel, Marks, Diltey, Haydegger, Sartr, Fromm) qiyosiy-tarixiy va konseptual tahlil qilinadi. Tadqiqot natijasida inson borlig‘i obyekt va subyekt, natija va shartning dialektik birligi sifatida asoslanadi, bunda erkinlik qaramlikka qarshi emas, balki uni ongli o‘zlashtirish orqali ro‘yobga chiqadi. Muallifning ilmiy hissasi insonni obyekt va subyekt birligi sifatida tushunadigan yaxlit ontologik modelni taklif etish hamda uning gnoseologik muqobilini — tushuntirish va anglashning to‘ldiruvchiligini — ko‘rsatishdan iborat. Amaliy ahamiyati ushbu modeldan insonshunoslik fanlarini muvofiqlashtirish va ta’lim hamda ijtimoiy sohada insonga gumanistik munosabatni asoslashda foydalanish imkoniyatidadir.
1. Мирзиёев Ш.М. Янги Ўзбекистон стратегияси. – Тошкент: «Ўзбекистон» нашриёти, 2021. – 464 б.
2. Маркс К. Экономическо-философские рукописи 1844 года // Маркс К., Энгельс Ф. Из ранних произведений. – М.: Госполитиздат, 1956. – С. 517–642.
3. Дильтей В. Введение в науки о духе // Собрание сочинений: в 6 т. Т. 1. – М.: Дом интеллектуальной книги, 2000. – 762 с.
4. Хайдеггер М. Бытие и время / пер. с нем. В.В. Бибихина. – М.: Ad Marginem, 1997. – 451 с.
5. Сартр Ж.-П. Экзистенциализм – это гуманизм // Сумерки богов. – М.: Политиздат, 1989. – С. 319–344.
6. Кьеркегор С. Страх и трепет / пер. с дат. – М.: Республика, 1993. – 383 с.
7. Ясперс К. Смысл и назначение истории / пер. с нем. – М.: Политиздат, 1991. – 527 с.
8. Шелер М. Положение человека в космосе // Проблема человека в западной философии / пер. с нем. – М.: Прогресс, 1988. – С. 31–95.
9. Кассирер Э. Опыт о человеке: Введение в философию человеческой культуры // Кассирер Э. Избранное. Опыт о человеке. – М.: Гардарика, 1998. – С. 440–722.
10. Шермухамедова Н.А. Фалсафа ва фан методологияси. – Тошкент: Университет, 2005. – 320 б.
11. Гегель Г.В.Ф. Феноменология духа / пер. с нем. Г.Г. Шпета. – М.: Наука, 2000. – 495 с.
12. Фромм Э. Бегство от свободы / пер. с англ. – М.: Прогресс, 1990. – 272 с.
13. Гадамер Х.-Г. Истина и метод: Основы философской герменевтики / пер. с нем. – М.: Прогресс, 1988. – 704 с.
Mulkiiyat (c) 2026 «O‘zMU XABARLARI»

Ushbu ish quyidagi litsenziya asosida ruxsatlangan Kreativ Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International litsenziyasi asosida bu ish ruxsatlangan..




.jpg)

.png)




