O‘ZBEK TILIDA MINIMAL GAPLARNING MILLIY QURILMASI
##submission.downloads##
Ushbu maqolada tilning pog‘onali tuzilmasida eng yuqori bosqich sanalgan gap konstruksiyasining turli mantiqiy qonuniyatlar asosida
ishlab chiqilishi haqida so‘z yuritiladi. Bu jarayonda minimal gap konstruksiyalari til egalari nutqidagi sodda gaplarning eng muhim
xususiyatlarini umumlashtirish va ideallashtirish orqali hosil qilinishi aytiladi. Model ideallashtirilgan fikriy qurilma sifatida e’tirof
etiladi. Til birliklarining yuqori darajali umumlashmasi bo‘lgan sintaktik modellarning o‘zbek tilshunosligida turli nomlar bilan
ishlatilishini aytib, G.Toirova tomonidan qo‘llangan modul tushunchasi modelning mazmuniga to‘la muvofiq kelmasligi alohida
ta’kidlanadi. Shuningdek, o‘zbek tilida minimal gaplarning milliy qurilmasini hosil qilishda M.Qurbonova, N.Abuzalova, D.Nabiyeva va
O.Tojiyevning gapning eng kichik qurilish qoliplari borasidagi ishlari tanqidiy tahlil qilinadi, ularning tadqiqotlarida xalqaro va milliy
modellar aralashuvi natijasida hosil qilingan eng kichik gap qoliplari mualliflar tomonidan xalqaro yoki milliy model deb emas,
universal model sifatida baholanganligi ham ta’kidlanadi va formal mantiq va dialektik mantiq qonuniyatlari asosida lingvomadaniy
tamoyil tayangan minimal gaplarning umumlashma milliy modellar ishlab chiqiladi.
1. Abuzalova M.Q. O‘zbek tilida sodda gaplarning eng kichik qurilish qolipi va uning nutqda voqelanishi: Filol.fanlari
nomzodi.diss.avtoref. –Toshkent, 1994.
2. Херрис З.С. Совместная встречаемость и трансформация в языковой структуре // Новое в лингвистике. Выпуск II. – М.,
1962. – C. 627-628.; Kompyuter lingvistikasi asoslari. – Toshkent: Akademnashr, 2011. – 160 bet. – B. 42.
3. https://studopedia.ru/6_11435_ponyatie-i-sostav-lingvisticheskogo-obespecheniya.html (сайтга мурожаат санаси: 02.01.2021)
4. Nurmonov A., Iskandarova Sh. Tilshunoslik nazariyasi. – T.: Fan, 2008. – B. 140-141.
5. O‘zbek tilining izohli lug‘ati. G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2023. – B. 215-216.
6. Pulatov A., Muhamedova S. Kompyuter lingvistikasi. – Toshkent, 2011; Rahimov A. Kompyuter lingvistikasi asoslari. –
Toshkent, 2012. – B. 32.
7. Rahimov A. Kompyuter lingvistikasi asoslari. – T.: Akademnashr, 2011. – 160 b.
8. Tojiyev O. O‘zbek tilida ot asosli sodda gaplarning mazmuniy va sintaktik tuzilishi. Monografiya. – Toshkent: “Book trade 2022”
nashriyoti, 2023. 114 bet, – B. 30.
9. Абдуҳамид Нурмонов. Танланган асарлар. I жилд.
10. Дегтарёв В.И. Основы общей грамматики. Изд. Ростовского университета, 1973. – стр. 11.
11. Крилов Е.Ф. Теоритические проблемы моделирования языка. – Изд. КазГУ, 1989. – С. 17.
12. Қурбонова М. Ўзбек тилида формал-функционал йўналиш ва содда гап қурилишининг талқини. Филол. Фанлари
доктори.дисс.автореф. –Тошкент, 2001.
13. Набиева Д. Ўзбек тилининг турли сатҳларида умумийлик ва хусусийлик диалектикасининг намоён бўлиши. – Тошкент:
“Шарқ” нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси, 2005. – 166 бет.
14. Нурмонов А.Н. Проблемы системногоисследования синтаксиса узбекского языка. – Ташкент: Фан, 1982.
15. Теньер Л. Основы структурного синтаксиса. – М.: Прогресс, 1988. – С. 12.
Mulkiiyat (c) 2024 «O‘zMU XABARLARI»
Ushbu ish quyidagi litsenziya asosida ruxsatlangan Kreativ Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International litsenziyasi asosida bu ish ruxsatlangan..
.jpg)
.png)
