Ijtimoiy-gumanitar fanlar

INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARI IBORALAR TIZIMIDA “BILIM” QIYMAT KOMPONENTINING QIYOSIYSEMANTIK TAHLILI

Bilim, qiymat komponenti, frazeologik birlik, ibora, qiyosiy-semantik tahlil, lingvomadaniyat, ingliz tili, o‘zbek tili.

Mualliflar

  • M. BOBONAZAROVA O‘qituvchi, Shahrisabz davlat pedagogika instituti, Shahrisabz, O‘zbekiston Mustaqil tadqiqotchi, Qarshi davlat universiteti, Qarshi, O‘zbekiston, Uzbekistan

Maqolada ingliz va o‘zbek tillarining frazeologik tizimlarida “bilim” tushunchasining qiymat (aksiologik) komponenti qiyosiysemantik tahlil qilinadi. Tadqiqot materialini A.V. Kuninning “Anglo-russkiy frazeologicheskiy slovar”i hamda Sh.
Rahmatullaevning “O‘zbek tilining izohli frazeologik lug‘ati”dan uzluksiz saralash usuli bilan olingan 215 ta frazeologik birlik
(100 ta inglizcha, 115 ta o‘zbekcha) tashkil etadi. Tahlil natijasida qiymat komponentining beshta universal semantik o‘zagi –
bilim-boylik, bilim-yorug‘lik, bilim-kuch-qudrat, o‘qish-jiddiy mehnat, ilmsizlik-nuqson – aniqlangan bo‘lsa-da, ularning
miqdoriy vakilligi va obrazli to‘ldirilishi lisoniy-madaniy jihatdan farq qilishi isbotlandi. Ingliz iboralarida bilimning asbobiyinstrumental bahosi, o‘zbek iboralarida esa uning ma’naviy-sakral bahosi ustun ekanligi ko‘rsatildi. Natijalar qiyosiy frazeologiya,
tarjima nazariyasi va lingvodidaktikada qo‘llanilishi mumkin.