INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARI IBORALAR TIZIMIDA “BILIM” QIYMAT KOMPONENTINING QIYOSIYSEMANTIK TAHLILI
##submission.downloads##
Maqolada ingliz va o‘zbek tillarining frazeologik tizimlarida “bilim” tushunchasining qiymat (aksiologik) komponenti qiyosiysemantik tahlil qilinadi. Tadqiqot materialini A.V. Kuninning “Anglo-russkiy frazeologicheskiy slovar”i hamda Sh.
Rahmatullaevning “O‘zbek tilining izohli frazeologik lug‘ati”dan uzluksiz saralash usuli bilan olingan 215 ta frazeologik birlik
(100 ta inglizcha, 115 ta o‘zbekcha) tashkil etadi. Tahlil natijasida qiymat komponentining beshta universal semantik o‘zagi –
bilim-boylik, bilim-yorug‘lik, bilim-kuch-qudrat, o‘qish-jiddiy mehnat, ilmsizlik-nuqson – aniqlangan bo‘lsa-da, ularning
miqdoriy vakilligi va obrazli to‘ldirilishi lisoniy-madaniy jihatdan farq qilishi isbotlandi. Ingliz iboralarida bilimning asbobiyinstrumental bahosi, o‘zbek iboralarida esa uning ma’naviy-sakral bahosi ustun ekanligi ko‘rsatildi. Natijalar qiyosiy frazeologiya,
tarjima nazariyasi va lingvodidaktikada qo‘llanilishi mumkin.
1. Карасик В.И. Языковой круг: личность, концепты, дискурс. – Волгоград: Перемена, 2002. – 477 с.
2. Телия В.Н. Русская фразеология в контексте культуры. – М.: Языки русской культуры, 1999. – 324 с.
3. Алефиренко Н.Ф. Лингвокультурология. Ценностно-смысловое пространство языка: учеб. пособие. – М.: Флинта;
Наука, 2010. – 288 с.
4. Кунин А.В. Курс фразеологии современного английского языка: учебник. 2-е изд., перераб. – М.: Высшая школа;
Дубна: Феникс, 1996. – 381 с.
5. Йўлдошев Б. Фразеологик услубият асослари. – Самарқанд: СамДУ нашриёти, 1999. – 180 б.
6. Маматов А.Ё. Ўзбек тили фразеологизмларининг шаклланиш масалалари: филол. фан. д-ри ... дисс. – Тошкент, 1999.
– 318 б.
7. Кунин А.В. Англо-русский фразеологический словарь. 4-е изд., перераб. и доп. – М.: Русский язык, 1984. – 944 с.
8. Раҳматуллаев Ш. Ўзбек тилининг изоҳли фразеологик луғати. – Тошкент: Ўзбекистон миллий энциклопедияси,
2022. – 832 б.
9. Gofurova D.O. Cognitive linguistic analyses of the phraseological units in modern linguistics // Introduction of New
Innovative Technologies in Education of Pedagogy and Psychology: Proceedings of the International Online Conference. –
2025. – P. 75–79.
10. Вежбицкая А. Понимание культур через посредство ключевых слов. – М.: Языки славянской культуры, 2001. – 288
с.
11. Sayfullaeva R., Mengliyev B. [va boshq.]. Hozirgi o‘zbek adabiy tili: o‘quv qo‘llanma. – Toshkent: Fan va texnologiya,
2009. – 416 b.
Mulkiiyat (c) 2026 «O‘zMU XABARLARI»

Ushbu ish quyidagi litsenziya asosida ruxsatlangan Kreativ Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International litsenziyasi asosida bu ish ruxsatlangan..




.jpg)

.png)




