“MASNAVIYI MA’NAVIY” ASARIDA TILGA OLINGAN ISMSIZ AVLIYOLAR HAQIDAGI MANOQIBLARNING TAHLILI
##submission.downloads##
Ushbu maqolada Jaloliddin Rumiy “Masnaviyi ma’naviy” asarida uchraydigan ismi tilga olinmagan (anonim) avliyolar obrazlari
alohida ilmiy tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi Rumining anonim avliyolarni individual shaxs sifatida emas, balki “umumiy
ma’naviy tip” sifatida qanday shakllantirishini ilmiy asosda ochib berishdan iborat. Rumiy hikoya ichida nom berilmagan valiylarni
ko‘pincha ruhiy-ma’naviy mukammallikning umumlashtirilgan belgisi sifatida ko‘rsatadi. Ular konkret tarixiy shaxs emas, balki
“ruhiy maqom”ning ramziy ko‘rinishidir. Maqolada shu konsepsiyaning poetik mexanizmlari tipologik, qiyosiy va semantik tahlil
asosida izohlanadi. Shuningdek, manoqib matnlari bo‘yicha kontent-tahlil ham amalga oshiriladi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra,
Rumiy anonim avliyolarning individual biografiyasini emas, balki ma’naviy tajribasini bosh mezon qiladi; shu orqali
“Masnaviy”da avliyo tipologiyasi individual tarixdan ustun turadi. Rumiyda avliyo ismidan voz kechish – tasavvufda “foniylik”
va “ego yo‘qligi”ni ifodalaydi, shu bois anonimlikning o‘zi – ruhiy maqomni belgilovchi markaziy poetik prinsipga aylanadi.
Shunday qilib, maqolada Rumiyda anonim avliyolar ramzi orqali universallashtirilgan ruhiy shaxs modeli yaratilishi ilmiy
asoslangan.
1. Aktaş H. Yeni Türk Şiirinde İbrahim Edhem Okulu ve Misyonu. – Edirne: Yort Savul Yayınları, 2008.
2. Akyüz Y. Türk Eğitim Tarihi. – Ankara: Pegem A Yayıncılık, 2008.
3. Chittick W.C. The Sufi Path of Love: The Spiritual Teachings of Rumi. – Albany: SUNY Press, 1983.
4. El-Fârûkî L.L. İslâm Kültür Atlası. – İstanbul: İnkılab Yayıncılık, 1999.
5. Ernst C. W. The Shambhala Guide to Sufism. – Boston: Shambhala Publications. 1997.
6. Karamustafa A.T. Sufism: The Formative Period. – Edinburgh: University of California Press, 2007.
7. Külekçi N. Mesnevi Edebiyatı Antolojisi. C. I. – Erzurum: Aktif Yayınevi, 1999.
8. Mevlânâ. Mesnevî. Çev: Veled Çelebi İzbudak, düzenleyen: Abdülbaki Gölpınarlı, II. – İstanbul, 1991a: MEB Yayınları.
9. Mevlânâ. Mesnevî. Çev: Veled Çelebi İzbudak, düzenleyen: Abdülbaki Gölpınarlı, III. – İstanbul, 1991b: MEB Yayınları.
10. Mevlânâ. Mesnevî. Çev: Veled Çelebi İzbudak, düzenleyen: Abdülbaki Gölpınarlı, VI. – İstanbul, 1991d: MEB Yayınları.
11. Muhammad G‘. G‘iyos ul-lug‘at. Jildi 2 . – Dushanbe: Adib, 1988.
12. Ocak A.Y. Kültür Tarihi Kaynağı olarak menâkıbnâmeler. – Ankara, 1992.
13. Rumi J. The Masnawi: Book One. Translated by Jawid Mojaddedi. – UK: Oxford University Press, 2004.
14. Ruzmanova R. Türk Kültürünün Gelişiminde Geleneksel Özbek Millî Törenlerinin Yeri // Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli
Araştırma Dergisi 114 (June 2025), 133-154. https://doi.org/10.60163/tkhcbva.1617756.
15. Ruzmanova R. Аlisher Navoiy g‘azalları ta’sırıda yozilgan 33 nazira // Alisher Navoiy Xalqaro jurnali, 2021, 1, 205-210.
16. Ruzmanova R.U. Ali Şîr Nevâî Şiirlerinde Sanat Tekniklerinin kullanılması // Kardeş Kalemler, 2015, 9(103), 47-51.
17. Ruzmanova R.U. Naziranavislik an’analari haqida // So‘z san’ati xalqaro jurnali, 2020, 3-jild, 2-son, 158-165.
18. Schimmel A. Mystical Dimensions of Islam. – Chapel Hill: University of North Carolina Press, 1975.
19. Sultanov T., Ablakulova I., Halimova N., Husanova D., Ananth C. and Kumar T.A. Textual Analysis and Computational
Insights into Alisher Navoi's ‘Divan of the AqQoyunlu Admirers’ // 2024 Ninth International Conference on Science
Technology Engineering and Mathematics (ICONSTEM), Chennai, India, 2024, 1-7. doi:
10.1109/ICONSTEM60960.2024.10568828.
20. Sultanov T.I. Ali Şir Nevaî Şiirinin Sadık Bey Sadıkî Sanatına Etkisi. Dil ve edebiyat araştırmaları Uluslararası dergisi, 2018,
18, 277-285.
21. Sultanov T.I. Ali Şîr Nevâyî’nin Eserlerinin Azerbaycan Edebiyatina Etkisi // Uluslararası Türk Lehçe Araştırmaları Dergisi
(TÜRKLAD), 2023, 7(2), 335-346.
22. Sultanov T.I. Comparative Analysis Of The First Turkic Tazkiras // Alisher Navoi, 2022, vol. 2, issue 2, 147-159.
23. Sultanov T.I. Traces Of Ottoman Turkish In The Chagatai Poems Of Seydi Ali Reis // Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli
Araştırma Dergisi, 115 (September 2025), 301-308. https://doi.org/10.60163/tkhcbva.1612264
Mulkiiyat (c) 2025 «O‘zMU XABARLARI»
Ushbu ish quyidagi litsenziya asosida ruxsatlangan Kreativ Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International litsenziyasi asosida bu ish ruxsatlangan..
.jpg)
.png)
