Ijtimoiy-gumanitar fanlar

PRESUPPOSITION PROJECTION AND FACTIVE VERBS IN ENGLISH-TO-UZBEK LITERARY TRANSLATION

faktiv fe’llar, presuppozitsiya, presuppozitsiya proyeksiyasi, ingliz-o‘zbek tarjimasi, badiiy tarjima, pragmatika, jumlali to‘ldiruvchi, faktitivlik, presuppozitsiya yo‘qolishi, tarjima strategiyalari.

Mualliflar

  • Fazilat SHARIPOVA, Doktorant, PhD, O‘zbekiston davlat jahon tillari universiteti, Toshkent, O‘zbekiston, Uzbekistan

##submission.versions##

Ushbu maqolada ingliz badiiy nasridagi faktiv fe’llar tomonidan hosil qilinadigan presuppozitsiyalarning proyeksiya xususiyati va manba matn o‘zbek tiliga tarjima qilinganida ushbu presuppozitsiyalarning qay darajada saqlanishi, zaiflashishi yoki yo‘qolishi tahlil etiladi. Faktiv fe’llar - know, regret, realise, discover va forget kabi so‘zlarni o‘z ichiga oluvchi sinf - nofaktiv muqobillaridan o‘z jumlali to‘ldiruvchisining haqiqiyligini taxmin qilish xususiyati bilan farqlanadi. Bu presuppozitsiya proyeksiya xarakteriga ega: u inkor, so‘roq va shart konstruksiyalarida ham saqlanib qoladi. Tadqiqot Fitzgerald, Woolf, Hardy, Hemingway va Collins asarlarining inglizcha manbalari va e’lon qilingan o‘zbek tarjimalaridan tuzilgan parallel korpusga asoslanadi. Besh toifadagi tarjima natijasi aniqlanadi: to‘liq saqlash, qisman saqlash, presuppozitsiya siljishi, presuppozitsiya yo‘qolishi va kompensator rekonstruksiya.