Ijtimoiy-gumanitar fanlar

INGLIZ VA O‘ZBEK ONLAYN MEDIA SARLAVHALARIDA PRESUPPOZITSIYANING O‘RNI

Presuppozitsiya, implitsit ma’no, media sarlavhasi, germenevtika, pragmatika, diskurs tahlili, ingliz-o‘zbek qiyosiy tilshunosligi, agentivlik.

Mualliflar

  • Kamola ALIMOVA Katta o‘qituvchi, O‘zbekiston davlat jahon tillari universiteti, Toshkent, O‘zbekiston, Uzbekistan

Yangilik sarlavhasi qisqa hajmga ega bo‘lsa-da, o‘zida katta hajmdagi axborotni mujassamlashtiradi. Uning mazmuni ko‘pincha
faqat ochiq ifodalangan ma’no bilan cheklanmaydi. O‘quvchi matnda bevosita aytilmagan ayrim ma’lumotlarni mavjud bilimlari
va kontekst asosida to‘ldiradi. Tilshunoslikda bunday hodisa presuppozitsiya sifatida talqin etiladi. Maqolada ingliz va o‘zbek
tillaridagi onlayn media sarlavhalarida presuppozitsiyaning qanday til vositalari orqali ifodalanishi qiyosiy tahlil qilinadi.
Tadqiqotning nazariy asosini pragmatika va germenevtika yondashuvlari tashkil etadi. Tahlil uchun ingliz va o‘zbek tillaridagi 20
ta autentik sarlavha tanlanib, qo‘lda kodlashtirildi. Dastlabki natijalar har ikki tilda ham o‘zgarish fe’llari eng faol presuppozitsiya
triggerlaridan biri ekanini ko‘rsatdi. Asosiy farq esa agentivlikning ifodalanishida kuzatildi.