EKOLOGIK NOQULAY HUDUDDA 1-TIP QANDLI DIABET TARQALISHINING EPIDEMIOLOGIK TAHLILI: OLMALIQ SHAHRI MISOLIDA
##submission.downloads##
Ushbu tadqiqotda Toshkent viloyatining ekologik jihatdan noqulay va sanoati rivojlangan hududlaridan biri bo‘lgan Olmaliq
shahrida qandli diabetning 1-tip kasalligining tarqalish xususiyatlari o‘rganildi. Tadqiqotda 2024–2025 yillarga oid rasmiy tibbiy-
statistik ma’lumotlar tahlil qilindi. Toshkent viloyatining turli shahar va tumanlarida qandli diabet holatlarining tarqalish
ko‘rsatkichlari qiyosiy baholandi hamda Olmaliq shahri aholisida mazkur kasalliklarning yosh bo‘yicha tarqalish dinamikasi
aniqlandi. Natijalarga ko‘ra, Olmaliq shahrida 2025 yil yakuniga ko‘ra 1-tip qandli diabet bilan kasallanganlar soni 12,3 % ga
oshganligi aniqlandi. Ushbu kasallik bo‘yicha eng yuqori tarqalish 50–69 yosh toifasida kuzatildi. Olingan ma’lumotlar
sanoatlashgan hududlarda ekologik omillar, urbanizatsiya va turmush tarzi xususiyatlari aholi o‘rtasida metabolik kasalliklar
tarqalishiga ta’sir ko‘rsatishi mumkinligini ko‘rsatadi.
1. Hou Z. et al. Exposure to air pollution and the risk of type II diabetes mellitus. Frontiers in Endocrinology. 2024;15:1482063.
2. Arzu O.R., et al. Heavy metals as endocrine disruptors. Journal of Trace Elements and Minerals. 2025.
3. Yousif M.H, Ricardo L-T, Abdul Q, Kinaan F Thaer K.S, Hanieh S.Y, Joelle N.F, Shangwe K, Iman F, Danielle J.G,
Thirumurugan P, Rainer L, M. Hassan M, Sagar B.D. OrganicPollutantsandRiskofType2Diabetes:AsystematicReviewand
Meta-analysis Mayo Clin ProcInnQualut February2026; 10(1):100677 https://doi.org/10.1016/j.mayocpiqo.2025.100677
www.mcpiqojournal.org
4. Parasin N. et al. Outdoor air pollution exposure and the risk of type 2 diabetes mellitus: systematic review and meta-analysis.
Environmental Research. 2025.
5. Zhao C. et al. Metal Mixture Inflammatory Index and diabetes risk in US adults. Scientific Reports. 2025.
6. Vasishta S. et al. Air pollution and its role in the rising burden of type 2 diabetes. Environmental Science and Pollution
Research. 2025.
7. Zheng L. et al. Associations between metal exposure and metabolic syndrome. Frontiers in Public Health. 2025.
8. Alieva A, Alimov A, Khaidarova F, Ismailov S, Rakhimova G. Assessing the Effectiveness of Type 2 Diabetes Screening in
the Republic of Uzbekistan. International Journal of Endocrinology and Metabolism, 20(4), 2022.
9. Qayumov A.J. Sisitema zdravooxraneniya i sovremennoe lechenie diabeta 2 tipa v Uzbekistane. Klinik va profilaktik tibbiyot
jurnali 2024. № 2.
10. Takhirova F, Alikhanova N. Diabetes mellitus in the Tashkent region of Uzbekistan. Jurnal: Endocrine Abstracts, Volume
81, EP1189 (2022) DOI: 10.1530/endoabs.81.EP1189
11. Diabet XII veka. Globalnыe problemi. Lokalnoe reshenie. Posvyaщeniya sovremennыm problemm diabetologii i
tireoidologii konf//Tashkent, 2019.S.378-398.
Mulkiiyat (c) 2026 «O‘zMU XABARLARI»

Ushbu ish quyidagi litsenziya asosida ruxsatlangan Kreativ Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International litsenziyasi asosida bu ish ruxsatlangan..




.jpg)

.png)




